Γράμματα, VΙΙΙ

Είμαι της γνώμης Χριστίνα, πως δεν θα μπορούσα ν’ απαντήσω καλύτερα και ακόμη με μεγαλύτερη ακρίβεια, στα όσα μου είπες, παρά μόνον αν σε διαβεβαίωνα πόσο βαθειά κατανοώ την αιτία που σε ώθησε.
Ολοένα αμφιβάλλεις, και βασανίζεσαι από τους φόβους σου. Σε τίποτα δεν πιστεύεις απ’ ότι σε περιβάλλει, ακόμα και στα πιο θαμβωτικά σε ισχύ γιατί όλα τα βλέπεις σαθρά, ετοιμόρροπα, κι όλα τα αισθάνεσαι να ρεύουν, να στραγγίζουν, να λιώνουν κάτω από μία άγνωστη αλλά αμείλικτη και αμετάκλητη απειλή.
Σκέψου ότι ίσως αυτό να λες: - Πρέπει να προσέχω τον ίδιο τον εαυτό μου, τις ίδιες τις φιλοδοξίες μου γιατί από εκεί μέσα μπορεί να ξεπηδήσει ο εχθρός.
Μου είπες νοιώθεις ότι όσο ανέρχεσαι, κι όσο καταχτάς τη ζωή, τόσο περισσότερο τα εξετάζεις όλα, ακόμα και τα πιο ασήμαντα. Αισθάνεσαι ότι η ζωή σου μπορεί να καταστραφεί από μία αβλεψία, από ένα μικρό λαθάκι, από μία παράλειψη ή υποτίμηση της στιγμής. Πιστεύεις ότι κάθε μέρα οι κίνδυνοι μεγαλώνουν, κι αν δεν διατηρείσαι ξάγρυπνη, οι κίνδυνοι που παραμονεύουν πλάι σου μπορεί να σε εκμηδενίσουν.
Τότε, πίστεψε και στην επίγνωση, στην άκρα επίγνωση των κινδύνων. Εξωτερίκευσε αυτή την επίγνωση σαν γνώση – γνώση αντλημένη από πείρα – που προλαβαίνει ή μπορεί να προλάβει τις συμφορές. Πρόβαλλε αυτή τη γνώση όμως όχι σαν άμεσο γεγονός αλλά σαν αναμενόμενη απειλή. Άντλησε αυτή τη γνώση από το παρελθόν και πρόβαλλε την στο ζωντανό παρόν.
Μην αφήσεις, Χριστίνα, τους φόβους σου να σε καταποντίσουν. Μετουσίωσε τους σε δράση. Εξακολούθησε να εξετάζεις γύρω σου και μέσα σου. Παρατήρησε και να μην αποφεύγεις να εκτιμάς σωστά ότι σε περιβάλλει. Οι ανύποπτοι είναι οι πραγματικοί τυφλοί. Αυτό είναι το λογικό σχήμα που προτάσσει η γνώση – η εμπειρία – απέναντι στους αόρατους κινδύνους. Για να παραμείνει ο κίνδυνος μεταφορικός κι όχι εμπράγματος, ειδάλλως σκέψου την κατάληξη του Καίσαρα όπως την περιγράφει ο Καβάφης στο ποίημα του «Μάρτιαι Ειδοί»

Μάρτιαι Ειδοί

Τα μεγαλεία να φοβάσαι, ω ψυχή.

Και τες φιλοδοξίες σου να υπερνικήσεις

αν δεν μπορείς, με δισταγμό και προφυλάξεις

να τες ακολουθείς. Και όσο εμπροστά προβαίνεις,

τόσο εξεταστική, προσεκτική να είσαι.

Κι όταν θα φθάσεις στην ακμή σου, Καίσαρ πια·

έτσι περιωνύμου ανθρώπου σχήμα όταν λάβεις,

τότε κυρίως πρόσεξε σα βγεις στον δρόμον έξω,

εξουσιαστής περίβλεπτος με συνοδεία,

αν τύχει και πλησιάσει από τον όχλο

κανένας Αρτεμίδωρος, που φέρνει γράμμα,

και λέγει βιαστικά «Διάβασε αμέσως τούτα,

είναι μεγάλα πράγματα που σ' ενδιαφέρουν»,

μη λείψεις να σταθείς· μη λείψεις ν' αναβάλεις

κάθε ομιλίαν ή δουλειά· μη λείψεις τους διαφόρους

που χαιρετούν και προσκυνούν να τους παραμερίσεις

(τους βλέπεις πιο αργά)· ας περιμένει ακόμη

κ' η Σύγκλητος αυτή, κ' ευθύς να τα γνωρίσεις

τα σοβαρά γραφόμενα του Αρτεμιδώρου.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης


Νάσαι γεμάτη Εμπιστοσύνη

Ανοιχτή Γραμμή

Σημ.: Ο Αρτεμίδωρος προσπάθησε να προειδοποιήσει τον Ιούλιο Καίσαρα (δίδοντας του ένα σημείωμα) για το σχέδιο δολοφονίας του από τους Βρούτο και Κάσσιο.Ένας προφήτης είχε προειδοποιήσει τον Καίσαρα να προσέχει τη 15η ημέρα του Μαρτίου («Μάρτιαι Ειδοί»), ημέρα κατά την οποία προσπάθησε να τον ενημερώσει ο Αρτεμίδωρος.