Δικάζουν και δικάζονται

… «- Αμήν λέγω υμίν ότι εις εξ υμών παραδώσει με»

Στα λόγια τούτα του Κυρίου ο Δείπνος γίνεται θάλασσα ανησυχίας, που φεύγει απότομα από το Χριστό. Σαν από πλοίο, υψώνει δυό κύματα στις δύο τριάδες των Αποστόλων δεξιά κι’ αριστερά του Κυρίου και βράζει ως τους δύο ακρινούς αποστόλους. Οι απόστολοι σχίζουν τα ρούχα τους. Κυττάζονται. Ρωτούν τον εαυτό τους. Το βλέμμα τους βυθίζεται στην άβυσσο του ψυχικού των κόσμου. Δικάζουν και δικάζονται. Είμαι γώ; Άλλοι ρωτούν ακόμα την ψυχή τους. Άλλοι ταξίδεψαν την άβυσσο της μονομιάς, ανέβηκαν στην επιφάνεια και διαλαλούν με την έκφρασι του προσώπου, με τη στάσι, με την κίνηση των χεριών πως είνε αθώοι. Μα η προδοσία κάπου είνε…

… Ναι, ήρθεν η ώρα ο Μυστικός Δείπνος να μπή στη γλώσσα της ζωγραφικής. Οι απόστολοι να γίνουν δώδεκα άνθρωποι, οι δώδεκα άνθρωποι να γίνουν πλήθος κινημένο – και οργανωμένο – γύρω από τον κεραυνό του λόγου. Ο Κουατροτσέντο δεν είχε κατορθώσει να μετρηθεί με το θέμα. Ζωγράφισε το Μυστικό Δείπνο με τους νατουραλιστές του, με τον Καστάνιο και τον Γκιρλαντάγιο. Μα το δράμα του ξέφυγε. Ήταν συγκεντρώσεις όχι συνθέσεις…

… Τοποθετούν τον Ιούδα ολομόναχο στη μια μακρυά πλευρά του τραπεζιού και μαζεύουν όλους τους άλλους αποστόλους στην αντίθετη. Δεν αφήνουν τίποτε για το θεατή. Του φωνάζουν: «Νάτος, αυτός είνε». Τον τιμώρησαν από τώρα. Ενας τέτοιος Ιούδας κι αν δεν κρεμαστή θα πεθάνη από πλήξι στη εξορία που τον έστειλαν. Έπρεπε νάρθουν η φύσις κ’ η επιστήμη να τον βγάλουν από κεί. Έπρεπεν αυτές με την αιχμή του μολυβιού του Ντα Βίντσι να τον στείλουν στους δώδεκα, να κάμη και τους δώδεκα ένοχους, να κινήση το πλήθος, να συνθέση το δράμα…

Πηγή: «Σχεδιάσματα» του Ζαχ. Παπαντωνίου. Εκδόσεις Εστία